Dag 8. Dinsdag 6 augustus

Vandaag zijn weg gegaan bij ons gastgezin, na daar 4 nachten geslapen te hebben! In de ochtend zijn we naar een school geweest en hebben we daar tijdens de lessen mogen meekijken! Dit was erg leuk! Daarna gingen we nog naar het ziekenhuis dat vond ik (ruth) erg leuk! We hebben op zalen mogen kijken en hebben veel uitgelegd gekregen!

In de middag zijn we met de auto naar het summer camp gegaan, dit was behoorlijk lang rijden. Toen we hier aankwamen hebben we nog even rustig aan gedaan en daarna zijn we uit eten geweest! Dit was heerlijk EINDELIJK weer pizza! We hebben een onwijs gezellige avond gehad daar en dit was ook goed voor de groep. We hebben ook nog een zelfgeschreven lied gezongen voor Jolanda omdat zij jarig was.

Toen we eenmaal terug kwamen van het restaurant hebben we helaas te horen gekregen dat de oom van Arne is overleden. Dit hakte er diep in bij de groep, iedereen was emotioneel. Dit kwam omdat het allemaal erg onverwachts was! 

Wij gaan nu lekker slapen en jullie horen morgen weer van ons!

Tot morgen, Ruth!!

Dag 7. Maandag 5 augustus

Vandaag begonnen wij een nieuw avontuur, we gingen naar Mwirute ( onze partnergemeente). Wij kregen weer een heerlijke Afrikaanse massage in de bus op weg naar Mwirute. We werden daar ontvangen door dominee Justin. Wij gingen ons verdelen in 2 groepen. Elke groep ging helpen met huizen bouwen voor de armen. Onze gemeente heeft de golfplaten voor op de daken betaald. De jongens zijn de daken op geklommen en hebben geholpen met de daken erop doen. Ze stonden op hele dunne takken en ze moesten oppassen dat ze hun vingers niet sneden aan de scherpe platen. Ze hadden geen werkhandschoenen. De meiden hebben de binnenkant en de buitenkant van het huis geveegd met een roe. Dat was best een uitdaging omdat je last kreeg van je longen omdat er zoveel stof was en omdat er steeds nieuw vuil bijkwam. In ons groepje hebben een paar jongeren suikerriet geprobeerd, waaronder wij. Het was heel lekker maar ook heel raar omdat je op een tak zat te bijten die je daarna weer moest uitspugen. Je moest erop kauwen waardoor er sap vrijkwam die lekker zoet smaakte. Toen we klaar waren zat het hele dak erop en was bijna alles schoon. Daarna hebben we nog met de kinderen gespeeld. We hebben gespringtouwd en gelimbodanst. We liepen weer terug naar de kerk en hebben daar geluncht. Na de lunch hebben de kinderen ons de traditionele dans laten zien. Tijdens het dansen en zingen kwamen er jongens gehurkt binnen lopen met speciale fluiten in hun hand, dat zag er echt heel grappig uit. Wij hebben ook nog voor hun de liedjes: Mashiti en mana uruwera gezongen. Alleen wij waren wel een stuk minder goed dan zij. Wij hebben van hun prachtige cadeaus ontvangen zoals: een kano beeldje, een beeld met God bless you erop en we hebben allemaal een armbandje gekregen met Mwirute parisch erop. Wij hebben ook onze cadeau’s gegeven waaronder 2 fotocollage’s en de stola van de kindernevendienst. Na het uitgebreide foto moment hebben we nog even met de kinderen gespeeld. We voelen ons ondertussen wel echt een bezienswaardigheid hier. Toen we weer terug waren in Remera hebben we een lange wandeling gemaakt naar de waterput, maar het bleek geen waterput te zijn maar een waterstroompje waar de kinderen hun jerrycans mee vulden. Het was een steile weg naar beneden en er zijn een paar mensen bijna gevallen. Voor de mensen met hoogtevrees was het best wel eng. Wij moesten soms steunend op elkaar naar beneden gaan terwijl de mensen hier gewoon met gemak naar beneden liepen. Sommigen van ons hebben geprobeerd de jerrycan met water op hun hoofd te dragen maar dat was best moeilijk. Daarna zijn we weer terug gelopen en dit keer moesten we steil omhoog lopen. We hadden wel een mooi uitzicht omdat de zon onderging. Toen we terug waren in het guesthouse was iedereen helemaal uitgeput. Wij liepen in het donker naar ons gastgezin en keken naar boven naar de lucht. Wij zagen super veel sterren, veel helderder dan in Nederland. Wij zagen zelfs de melkweg in de lucht. Ook zagen we voor het eerst dat de maan hier niet hetzelfde is als in Nederland. Hier is de maan als de mond van een lachende smiley. Ook zagen wij de verzameling lichtjes van Kigali in de verte tussen de bergen. Eenmaal in ons gastgezin hebben wij de cadeautjes gegeven. Ze waren echt ontzettend blij met onze cadeau’s. Ze deden meteen alle stroopwafels en speculaasjes in een schaal en we moesten ze eigenlijk allemaal opeten maar we gingen nog avondeten dus dat hebben we niet gedaan. De stroopwafel was wel echt de suikerbom die wij even nodig hadden. Nog nooit was een stroopwafel zo lekker. Na het avondeten gingen wij omstebeurt “douchen”. Dat wil zeggen dat je een teiltje hebt met warm water en een jerrycan met koud water dat doe je dan bij elkaar en dan hang je ondersteboven in het teiltje om je haar nat te maken. Dan vul je de jerrycan met dat water en sop je je haar in met shampoo. Je pakt de jerrycan en spoelt het uit. Dat is douchen hier. Sjoukje en Cheryl hadden ook nog het grote klamboe avontuur. Wij slapen namelijk in een tweepersoons bed en we hebben alleen een één persoons klamboe bij ons. Cheryl’s klamboe was de grootste dus hebben we daar van alles mee geprobeerd. Uiteindelijk hebben we hem op twee plaatsen in het gordijn vastgemaakt en aan de kapstok, knijpers zorgden ervoor dat klamboe niet in ons gezicht hing. Nadat ons prachtige kunstwerk af was waren we trots en konden we eindelijk slapen zonder angst voor muggen.

P.S. om onze woordenschat te verbeteren was het woord van de dag distantiëren. Het betekent afstand nemen van.

Cheryl en Sjoukje

Dag 6. Zondag 4 augustus.

Zondag 4 Augustus 

Vandaag was het zondag en we gingen met zijn allen naar de kerk toe. Iedereen had zich netjes aangekleed en we gingen op naar de busjes. Helaas was er een probleempje met de busjes dus we hadden vertraging. Onze taxichauffeurs waren niet komen opdagen dus we gingen met meerdere auto’s en de het oude vertrouwde busje van Polikar. 

De dienst was een bijzondere ervaring. In de kerk preekte pastor Gerome. In de kerk danste iedereen en wij kregen een plek aangewezen links in de hoek. Onder de dienst hadden wij liederen gezongen voor de mensen in de kerk en dit was erg bijzonder om te doen. Ook hebben we nog meer gedanst, samen gebeden en als einde kregen we de zegen mee.

Na de dienst van drie uur kregen we heerlijk middageten, het eten in Mbati was erg goed. Toen gingen we terug naar ons dorpje. De terug weg kregen we de echte ervaring met de echte African Massage. De weg was nog hobbeliger dan normaal, want we namen een binnenweggetje. 

Eenmaal terug in Rimera deden we spelletjes en waren we toe aan een goed gesprek met de groep. Daarna gingen we met de Rwandezen het spel van de levensparels spelen. Dit hadden we ook in Nederland gedaan en wilden we laten zien aan de jongeren hier. Dit was een mooie ervaring om met elkaar te delen en goed voor het groepsverband. Daarna ging iedereen weer terug naar zijn of haar gastgezin.

Noor Visser

Dag 5. Zaterdag 3 augustus

Klop.. klop… Berend en ik worden langzaam wakker. Klop.. klop…
Met de gedachte dat er ergens in het huis iemand bezig is liggen we nog langzaam wakker te worden. Totdat: ik ineens een zachte stem hoor zegge. Dani dani?? Oeps.. dat geklop was dus op onze slaapkamerdeur.

Zo eindigde de eerste overnachting bij het gastgezin, waar we onverwachts een zeer aangename nacht hadden. De verwachtingen zijn niet hoog gespannen als je hoort dat dat je bij “de locals” gaat slapen. Voorbereid op het ergste namen we kussens en een dekentje mee. Maar tot onze verrassing stond er gewoon een bed incl. Klamboe op ons te wachten.

De ochtend begon dus nogal hectisch. Nadat het besef kwam dat er al ruim 5 minuten iemand op onze deur stond te kloppen sprong ik gelijk het bed uit waarna ik naar de douche begeleid werd. Oftewel: Buiten in de schuur naast het hokje met een gat in de grond konden we een teiltje over ons heen gooien. Back to basic, maar wel warm water.

Als ontbijt krijgen we op speciaal verzoek fried eggs, wat zeker goed smaakte!! Hierna worden we opgehaald door “de youngsters” van Jerome. Samen met hen reizen we als groep naar Mbati waar we morgen ook de kerkdienst zullen bijwonen. Onderweg krijgen we weer een heerlijke “African Massage”, oftewel duizenden gaten in de weg.

Eenmaal aangekomen bij de partnergemeente beseffen we gelijk dat dit niet het meest welvarende deel van Rwanda is. We gaan vandaag helpen bij de bouw van een huis. Vanuit onze gemeente sponsoren we de daken bij de bouw van woningen voor de armste gezinnen. Wij gaan hier echter niet bij helpen. Omdat er een nieuwe dominee is die nog zonder woning is, wordt eerst zijn huis uit de grond gestampt. Een dominee krijgt blijkbaar bonuspunten op de lijst van de woningbouwcorporatie.

Het is aan ons om te helpen bij de daklegging. Echter kunnen we niet veel meer doen dan toekijken, omdat alles op Afrikaanse tijd gebeurt en de echte bouwvakkers veel meer expertise hebben.

Wij, de rwandareis jongeren, hebben heel de dag gepland om in onze partnergemeente activiteiten te doen. Dit was de nieuwe dominee ontschoten, of hij dacht dat we heel de dag wel met de kindjes zouden willen voetballen. Het kwam er op neer dat er dus eigenlijk geen programma was. Dit betekende echter niet dat we niks gedaan hebben. In Mbati is ook een scholencomplex, waar we kennis gemaakt hebben met de kinderen van de school. Later heeft een deel van de groep nog kort meegekeken bij een traditioneel Afrikaanse bruiloft die in de kerk plaatsvond. Hier trouwden vandaag maar liefst 4 stellen.

Kort nadat de dienst begonnen is vertrekken we weer naar het Guesthouse waar verschillende kaartspellen gespeeld worden terwijl er een wolkbreuk plaatsvindt. Om half 7 vertrekt iedereen weer naar zijn of haar gastgezin, waar de dag ten einde komt.

Daan en Berend

Dag 4 deel 2

03-08-19 17:36 – Roel Boer: Verslag vrijdagmiddag 2 augustus

Vrijdagmiddag werden we hartelijk ontvangen door het ontvangstcomitée in Remera. Dominee Jérôme, Dominee Innocent en de jongeren uit Mbati en Mirute.
Na een korte kennismaking en gebed stond er weer een uitstekende lunch voor ons klaar. Uiteraard weer rijst, maar ook gebakken banaan, doperwten, spinazie ananas en vlees. Tijdens de lunch was er gelijk ruimte voor goede gesprekken met de jongeren.

Helaas is het erg regenachtig deze dagen in Rwanda. Zo af en toe komt het onverwacht met bakken uit de hemel zetten. Zo ook aan het eind van de lunch. In een kleine ruimte onder het afdak zat er eigenlijk niks ander op dan samen lol trappen. Er werd volop gezongen en gedanst. Iedereen haalde alles uit de kast om z’n beste moves te laten zien. Natuurlijk konden wij niet op tegen de Rwandese heupen, maar puur uit beleefdheid kregen we toch nog applaus voor de macarena en de kabouterdans. En ja, Barth zou Barth niet zijn als hij niet even van de gelegenheid gebruik zou maken om de Rwandese jongeren zijn favoriete Ajax-liedjes aan zou leren. Ze zullen wel gedacht hebben, wat een maffe figuren die Hollanders!

Na een moment van totale ontspanning schakelden we om naar een bijzondere ontmoeting, we bezochten de Lightgroup. De groep telde zo’n 30 leden met zowel daders als slachtoffers.

Onder leiding van Dominee Jérôme kregen we te horen wat deze groep doet. Het is een lang proces van verzoening. De groep is met elkaar in gesprek en beseft zich goed dat het land als eenheid verder moet. De overheid stuurt aan op deze eenheid. ‘We zijn allemaal Rwandees.’ Pas als er eenheid is kan er verzoening zijn.
Overlevenden hebben geleerd om de daders te vergeven. Vergeving kan alleen plaats vinden als de daders hun daden hebben toegegeven en aan de overlevenden om vergeving hebben gevraagd.

Het ging veel om vergeving en verzoening, maar ook gruwelijke details werden ons niet bespaard. Een vrouw vertelde dat er veel kinderen zijn vermoord tijdens de genocide, vaak op gruwelijke wijze.Een gruwelijke tijd, het maakte diepe indruk.

Een andere vrouw vertelde over het overlijden van haar man en drie kinderen, allemaal tijdens de genocide vermoord. Haar drie kinderen zijn in een wc-pot ondergehouden en verzopen. Het ging nog verder. Tijdens haar verhaal wees ze twee mannen aan en vroeg hen om op te staan. Ze vertelde dat deze twee mannen betrokken waren bij het vermoorden van haar familie. Dezelfde vrouw vertelde dat ze pas sinds een jaar weet waar een van deze kinderen begraven ligt. Aan haar verteld door de daders. De vrouw was ontzettend moedig een heeft de daders kunnen vergeven, omdat ze haar om vergeving hebben gevraagd. Heel knap, maar zo onwerkelijk! Ze zal het nooit vergeten, maar heeft het dus wel kunnen vergeven. De mannen zijn haar buren. Zelf is ze nog steeds weduwe. Als ze hulp nodig heeft in huis, vraagt ze haar buren, de daders dus, om hulp. Er vindt verzoening plaats. Heel bijzonder!

We vroegen de mensen of ze niet ontzettend bang zijn dat zoiets weer zou kunnen gebeuren. Ze begrepen het niet. Dit zou simpelweg nooit meer kunnen gebeuren. Daar zijn ze van overtuigd. Ze zijn een eenheid en zullen nooit meer accepteren als er verdeeldheid gezaaid wordt.

Na de ontmoeting was er ruimte om handgemaakte spullen te kopen van de groep. Hiermee worden ze financieel ondersteunt en kunnen ze hun goede werk voorzetten. Ze moeten de volgende generatie goed aanleren dat deze verdeeldheid nooit meer mag ontstaan. Rwanda is een land van eenheid. Vanuit deze eenheid werken ze aan herstel. Dit mag en kan nooit meer gebeuren.

Na het bezoek aan de Lightgroup liepen we met de jongeren uit Mbati en Mirute een rondje door het dorp. We bezochten de school en dwaalden nog wat rond voordat we ons klaar moesten maken voor de avond en nacht in het gastgezin! Heel spannend!

De eerste indrukken lezen jullie in het volgende verslag.

Murabeho! Tot ziens!

Arne en Roel

Dag 4. Vrijdag 2 augustus.

Muharamute! (goedemorgen voor degene die geen Kinyarwanda spreken..)

Na een gezellig avondje weerwolven en schrijven in de reisdagboekjes werden we weer veel te vroeg wakker van de wekker. Wekker om 7.30, rond 7.52 uit bed, en ongeveer precies om 8.00 zaten we keurig netjes aan het ontbijt. Uiteraard waren er een aantal wat laat, maar laten we het gezellig houden, ik noem even geen namen. Berend.

Voor de laatste keer genieten we van het goede ontbijt en de koffie bij Isano in Kigali. Het zal wel even wennen zijn de komende dagen in de gastgezinnen. Tijdens het ontbijt was er mooi ruimte om ons voor te bereiden aan het bezoek aan de Light Group. Een groep mensen met slachtoffers en daders uit de genocide. De Light Group is een initiatief van Pastor Jérôme. Ze zetten in op vergeving. Door vergeving te vragen kunnen de daders werken aan herstel van zichzelf. Ze zullen zich vanmiddag aan ons voorstellen waarna er ruimte is om vragen te stellen.

– Hoe hebben ze hun leven na de genocide weer op kunnen pakken?

– Kunnen ze nog genieten van het leven?

– Wat vertellen ze aan hun kinderen?

– Hadden de daders tijdens de genocide al een moment van spijt?

Belangrijke voorbereiding maar dit betekende wel dat we rapido onze koffers moesten pakken, want 10.00 wilden we vertrekken.

Alle jongeren stonden keurig netjes klaar. Een haast onmogelijke opgave volgde. Alle koffers, tassen en gitaren moesten nog een mooie plek krijgen op of in de bus. Het leek onmogelijk, maar in Rwanda lukt alles! Zeker met onze helden Polycarp en Fabric (Fabi voor insiders). 10.30 konden we vertrekken richting Remera.

Remera? Wat staat ons hier te wachten?

Een belangrijk onderdeel zijn de gastgezinnen. Na een paar nachten met luxe gaan we nu echt flink buiten de comfort-zone. Spannend!

Hebben alle jongeren er zin in? Nou het zal spannend zijn. Lust ik het eten? Spreken ze Engels? Is er een wc of poepen we in een gat in de grond? Zullen de kleine kinderen lief zijn of vooral vervelend als ze de baby’s je huilend wakker maken in de nacht? Hoe overleef ik het zonder eten? Wat als we na no time uitgepraat zijn? Geen internet, huh hoe dan?

We houden jullie op de hoogte!

Groeten,

De middelste rij in de uit de feestbus

Ruurd, Arne en Roel ffff

Dag 3. Donderdag 1 augustus

Donderdag 1 augustus

Vandaag ontbeten we met gekookte eieren, watermeloen, koffie en brood met chocoladepasta of jam. Het eten valt heel erg mee tot nu toe!

Na het ontbijten stapte we in de auto richting Kayonza voor de tweede dag bij Mwana Ukundwa. Na 1,5 uur kwamen we aan en werden we bijna gelijk naar boven op een heuvel gebracht om daar te gaan voetballen op een stoffig veld met de kinderen en jongeren. De wedstrijd in gemengde teams bleef lang steken op 2-0 maar in de slotfase kwam het team dat de hoop al bijna had opgegeven, mede dankzij sterspeler Ruurd, toch nog gelijk en eindigde de wedstrijd in 2-2.

Na de wedstrijd liepen we naar beneden om bij het kantoor van AMU de eerste souvenirs te kopen. Deze in elkaar gevlochten mandjes en armbandjes waren gemaakt door vrouwen die besmet waren met HIV/Aids. Vervolgens werden we officieel welkom geheten met verschillende Rwandese dansen en liedjes. Het liedje ‘Education is the key I must use’ bleef bij ons hangen. De kinderen zongen over het belang om goed hun best te doen op school om zo hun dromen werkelijkheid te kunnen laten worden.

Ook wij konden niet achterblijven en na het zingen van ‘hoofd, schouders, knie en teen’ stelden we onszelf voor. De kinderen mochten ons ook vragen stellen, opvallend genoeg bleken ze vooral geïnteresseerd in onze liefdeslevens en relaties.

Na het eten bij Mwana Ukundwa reden we naar Lake Muhazi. Na alle indrukken van de afgelopen dagen was het heerlijk om even te kunnen ontspannen in het restaurant en bij het meer. Toen iedereen weer enigszins bijgekomen was keerden we terug naar het guesthouse. De kinderen langs de weg zwaaiden bijna onophoudelijk, alleen Arne moest het een keer doen met een middelvinger als reactie op zijn gezwaai. Onderweg ontstonden bijzondere gesprekken. In de ene auto werden vele vragen gesteld door de Rwandezen die met ons meereden. Ze wilden alles weten over ons land, de cultuur en de verschillen met Rwanda. Ook waren ze heel open over de moeilijke weg naar verzoening na de genocide. In de andere auto, met chauffeur Polycarp, spraken we over armoede in Rwanda. Polycarp vertelde dat zijn zoon graag timmerman wil worden, maar dat hij de opleiding niet kan betalen en dat zijn zoon zijn droom daardoor niet bereiken. We hadden genoeg om verder over na te denken. Morgen gaan we naar de gastgezinnen en ontmoeten we de Lightgroup, vast weer een aantal nieuwe herinneringen die we in de komende dagen weer op de site zullen posten.

Groepsfoto bij Mwana Ukundwa

Anton, Arne en Rik

De eerste dagen…

17.30 uur was het dan zover. We verzamelden met de hele groep op luchthaven Brussel Zaventem. Inchecken ging snel en zonder problemen en voordat we het wisten zaten we in het vliegtuig en begon de reis. Eerst naar Wenen en daarna naar Ethiopië (Addis Abeba). Daar liepen we helaas 2,5 uur vertraging op en moesten we nog een uur wachten in het vliegtuig. Desondanks zijn we zonder kleerscheuren (maar wel met een paar natte koffers) aangekomen in Rwanda (Kigali).

Iedereen z’n koffer is veilig en wel aangekomen in Rwanda. Daar stonden mama Rose Gakwandi, Jannie en Policarp op ons te wachten. Snel de gele schoolbus en de witte jeep in en daar gingen we dan… Daar gingen we, voor het eerst door Afrika. Wat een uitzicht. Iedereen keek zijn ogen uit.

We kregen volgens Policarp het laatste stukje richting Isano -Guesthouse EPR Kigali een “free African massage”. Eenmaal aangekomen snel de kamers verdeeld en die bleken erg netjes en schoon te zijn. Ook het eten is en was hier echt super! De mensen zorgen goed voor ons en zijn erg beleefd. 

Na een goede nachtrust moesten we om 8.00 uur aan het ontbijt. Met heerlijk vers gebakken ei, chocopasta, jam en wit brood. Even de nacht bespreken en klaarmaken voor onze eerste trip in Kigali.

Dit was een bezoek aan het “Genocide memorial museum”. Dit was erg indrukwekkend. Er waren prachtige tuinen elk met een eigen betekenis. We hebben bijvoorbeeld geleerd dat olifanten staan voor dingen onthouden. Ook hebben we de graven bekeken waar wel 250.000 mensen zijn begraven. Toen hebben we onze tour voortgezet naar binnen.

Hier hebben we veel foto’s gezien, botten, kleding van mensen die zijn vermoord en nog veel meer. De kinderkamer maakte dikke indruk. Hier was bijvoorbeeld te lezen dat kinderen dood werden gemaakt door ze tegen de muur aan te gooien en een baby is in de armen van de moeder vermoord met een machette.

Eenmaal weer terug in het Guesthouse, kregen we een heerlijke goed verzorgde lunch (warme lunch, dat was even wennen maar erg lekker). Tijdens de lunch werd het vervolg van de dag verteld. Dit wekte veel enthousiasme op bij de groep. We gingen namelijk naar:”Mwana Ukundwa” een opvangplek van mama Rose.

We werden hartelijk ontvangen door heel enthousiaste kinderen die spontaan terug begonnen te zwaaien. We startten een korte uitleg over de geschiedenis van Mwana Ukundwa. Hier hoorden we het verhaal van Clair. Zij liet ook haar wonden zien die ze heeft opgelopen tijdens de genocide. Dit maakte een diepe indruk op de groep.

De bedrukte sfeer sloeg al snel om toen we eenmaal met de kinderen samen kwamen. Er werd veel gedanst, gezongen, gelachen en gesproken met elkaar. Vervolgens hebben de kinderen uit het huis wat optredens voor ons opgevoerd. Een toneelstuk en een mooie dans waar wij ook aan deel mochten nemen. Dit was tot een groot plezier van iedereen.

Na deze optredens namen we afscheid. En kregen we veel knuffels en high fives. We zouden daarna vertrekken, maar er werd toch nog even gespeeld met de kinderen en ook veel foto’s genomen.

Eenmaal afscheid genomen gingen we weer terug naar het guesthouse, waar weer een heerlijke maaltijd voor ons klaarstond. Na de maaltijd hebben we de dag nog even met elkaar besproken en was de dag alweer om. Nu snel naar bed en uitrusten voor de volgende bijzondere dag.

Liefs,
Elyne de Zwart
Noor Visser

Selfie!!!

Addis Ababa

We zitten nu op het vliegveld van Addis Ababa. Nadat we gisteren een uur later uit Brussel zijn vertrokken en met een tussenstop in Wenen, zijn we vandaag om half 7 (NL-tijd) op het vliegveld aangekomen.

Nu nog even 5 uur wachten op de volgende vlucht naar Kigali.

Wordt vervolgd.